The wrong conclusion

On 13 juni 2016, in demografie, voedsel, water, by Zef Hemel

Read in De Volkskrant of 13 February 2016:

Two newspaper articles. The first one on water shortages in the world. Arjen Hoekstra, professor Watermanagement at Wageningen University, thinks at least 4 billion people in the world are suffering from water shortages during at least one month a year. That’s far more than expected. Almost half of them live in India and China, the rest in the West of the US, Mexico, Australia, North- and South-Africa, the Middle East, and Southern Europe. When the need for fresh water is more than double the locally available amount, the water resources will deplete, ground water level will decrease, agriculture and industry will collapse.  The use of drinking water is only 4 percent of the total use of fresh water; but one person, Hoekstra charges, uses almost 4.000 litres of water on a daily base, mostly for animal products. All world conflicts are on water shortages nowadays, indirectly they are on hunger and agricultural mismanagement, not on oil, religion, inequality or scarcity of natural resources. Drought explains the bad condition of at least half the world, our gloomy global future.

The other article was an interview with Raj Patel, British development economist and author of ‘The Value of Nothing’. Patel is worried about how to feed 9 billion people on this planet in the future, especially now that the world is confronted with climate change. His Malthusian approach brings him to the conclusion that the only way to solve this problem is to build strong local communities as a countervailing power for the big corporations and the corrupt and failing governments. While we need to rethink our economic model, Patel argues that the larger failure beneath the food, climate and economic crises is a political one. He thinks the pull to the megacities is wrong. Urban people will get poor and stay poor. Is he right? I don’t think so. Cities can store and will distribute fresh water, agriculture will be become more sustainable if cities feel responsible for their food supply, and poor migrants could become a new middle class. Cities are innovative, sustainable, healthy, social, tolerant, prosperous, dynamic. Poor citizens, women in particular, are more free – more free than in rural areas. To think they are better off on the countryside would be a big mistake. Mahatma Gandhi was wrong. So is Patel.

Tagged with:

The prestige of a system

On 25 februari 2016, in water, by Zef Hemel

Read in ‘Capital. The Eruption of Delhi’ (2015) of Rana Dasgupta:

What is happening in Haryana, India, at this very moment, is quite alarming. You should read the last chapter of Dasgupta’s great book on Delhi. I’ll explain. The farmers in this Indian state are revolting, the riots of the Jat community are political and very dangerous indeed. Cause: extreme drought, thirst, hunger, like in Syria, where the farmers also were forced to leave the countryside and moved to Dasmascus and Aleppo. And you know what came out of that! So their actions are against the capital city, Delhi, their mighty neighbour. And maybe you know that Delhi is growing very fast. It has more than 20 million inhabitants and soon it will be the biggest city in the world. Due to the protests, at least 10 million people in Delhi suffer because the farmers in Haryana are sabotaging the canal that transports the water to the metropolis.  They want jobs and opportunities for studying at public universities, in short, they claim their rights. They are desperate. In the end they might migrate to the megacity. Dasgupta gives valuable background information.

Dasgupta writes about Anumpam Mishra who is one of the citizens of Delhi who transcends the general self-involvement and sees the planetary extension in the adjacent and particular. His walk with him through the city leads both men to the river. Anumpam tells him how the continuous and sophisticated water system of Delhi, built on a rich underground supply, evolved through the ages and how everything changed when the British came. The old philosophy was: if you take, you must put back. They stored the water and every monsoon they gave back. But the colonial power broke this 1.000 years of water knowledge. The British were only interested in the river. They even started damming the Yamuna river and ran pipelines into the city. They made people dependent on the system they introduced. Worse even, Delhi people no longer had to think about their water. Anumpam: “It is the prestige of a system that directs you to conserve it and honour it; if that prestige disappears people cease to care.” Of the seventeen rivers and 800 water bodies, hardly any are left. According to Anumpam it is a complete disaster. Add to that the boycott of the Haryani farmers and you understand the seriousness of what is happening. Delhi should revitalize its old system and prepare itself for new waves of poor migrants.

Tagged with:

Flooding your city

On 8 juli 2015, in water, by Zef Hemel

Read in ‘Household vulnerability to climate change’ (2011) of F. Linnekamp et. al.:

 Suriname Mangrove

What about Paramaribo, Surinam? Will the capital city of the former Dutch colony adapt to climate change in time? Searching for an answer, I found a paper, written by F. Linnekamp, A. Koedam en Isa Baud, University of Amsterdam, on household vulnerability to climate change in Georgetown and Paramaribo, published in Habitat International 2011. Especially the urban poor seem to be vulnerable. “Results show a lack of city-wide organization and participative measures for the households concerned, with possible detrimental effects on lower-income households.” Paramaribo, the capital city of Surinam, has a population of 240.000 people (2012). The low-lying city is situated on the banks of the Surinam River, at a distance of only 10 kilometers from the ocean. Mangrove is protecting the coastal zone, but over the last decades much has been cut. The case study concerned four neighborhoods in the Northern section, Geyersvlijt, Blauwgrond, Mon Plaisir and Morgenstond, the first two built in the 1950’s and 1960’s, the latter in the beginning of the 21st century.

Almost all respondents (90%) declared that floods occur in their neighborhoods during the rainy season (April-August). More than half experienced an increase over the last five years. The majority of households experiencing many floods live in low-income areas. The faltering drainage system in Paramaribo seems to be part of the problem. But also a change in the weather condition has been noticed, a change the inhabitants relate to climate change. “Many households (89%) also mention that, although it is not yet clearly visible now, sea-level rise will increasingly contribute to these risks.” The researchers found that households usually take individual action to prevent their yards and houses from being flooded. However, they do not contact local government. “The majority do not expect local government to be able to reduce flood problems in the future, although the general expectation exists that governments should take responsibility for city-wide protective measures.” But in a Thomson Reuters news item of 2013, I read that dumping garbage is also a problem. Sieuwnath Naipal, a hydrologist of the University of Surinam, thinks there is not just one problem, but a combination of many. Infrastructure and residential developments have moved to coastal areas, and newer canals have smaller gradients and are dumping ground for plastic bottles and other refuse, slowing the flow of water. WWF Guianas thinks protection of the mangrove forest is key. If it vanishes, ‘Surinam will be flooding its own city’ (Obsession Magazine 22 May 2013).

Tagged with:


On 21 april 2015, in water, by Zef Hemel

Gezien in het Queens Museum in New York op 7 april 2015:


Wat we nog meer zagen in het gerenoveerde Queens Museum op Flushing Meadows: de tentoonstelling ‘From Watersheds to Faucets: The Marvel of New York City’s Water Supply System’. Kern van de tentoonstelling bleek een enorme 3D reliëf-maquette van het zuidelijke deel van de staat New York uit 1938 waarop het toenmalige drinkwatersysteem van New York City was afgebeeld. Ze was ooit gebouwd voor de Wereldtentoonstelling van 1939 op Flushing Meadows om de grootse stedenbouwkundige werken van directeur Stadsontwikkeling Robert Moses te laten zien. Echter, toen hij klaar was bleek het paviljoen te klein, waardoor de maquette, groot 540 vierkante voet, nooit aan het grote publiek is getoond. De kosten bedroegen 1,5 miljoen dollar (prijspeil anno nu), maar waren dus weggegooid geld. Pas in 2008 werd hij weer ontdekt. De zevenentwintig delen zijn vervolgens stuk voor stuk nauwkeurig gerestaureerd. Het geheel zagen we, vijfenzeventig jaar na dato, dan eindelijk geëxposeerd. Een unieke ervaring.

Het grootste deel van het huidige drinkwatersysteem van New York City werd vanaf 1914 aangelegd. Naast het Old Croton Reservoir in Westchester County dat stamt uit 1842 besloot de miljoenenstad een tweede reservoir aan te leggen in de noordelijk gelegen bergen, waar een grote stuwdam op een afstand van 100 mijl van de stad het water sindsdien verzamelt: het nu honderd jaar oude Catskill System, vernoemd naar de Catskill Mountains. Vandaar wordt het door huizenhoge ondergrondse pijpleidingen naar de metropool getransporteerd. Daarmee is dit nog altijd het grootste ongefilterde oppervlaktewatersysteem ter wereld. Elke dag voorziet het de metropool van meer dan 1 miljard gallons drinkwater. Het ingenieuze systeem, begreep ik, is echter aan het einde van zijn levenscyclus gekomen en zal de komende jaren ingrijpend moeten worden vernieuwd. Om die noodzaak aan te tonen was niet alleen de historische maquette gerestaureerd, maar ook de tentoonstelling in het museum ingericht. Tot het toekomstgerichte programma behoort ook waterbesparing. Voor het eerst worden de inwoners van New York opgeroepen om minder water te gebruiken. Ook in the Big Aplle is de rek eruit.

Tagged with:

Tribeca aan zee

On 16 april 2015, in afval, water, by Zef Hemel

Gelezen in ‘Twenty Minutes in Manhattan’ (2009) van Michael Sorkin:

De linkse architect-schrijver Michael Sorkin werkt vanuit 145 Hudson Street, New York, in een voormalige drukkerij, een fors gebouw dat hij gedetailleerd beschreef in zijn ‘Twenty Minutes in Manhattan’ (2009). We zochten hem vorige week op. Boven hem bleek het New Yorkse bureau van Rem Koolhaas’ OMA/AMO gevestigd. Niet dat ze veel contact hebben met elkaar, de twee architecten. Daarvoor zijn de vloeren te dik en is de benadering van de stad door de twee architecten ook te verschillend. Met veel liefde beschreef Sorkin in ‘Twenty Minutes’ zijn studio toen hij hem in 1989 betrok: goedkoop en veel beter dan alle lofts die hij in de Village eerder had gebruikt. Echter, nadat hij het huurcontract had getekend bleek dat de gemeente daar geen vuilnis ophaalde (dat doet ze alleen in woonbuurten). Al snel meldde zich een private partij: of hij maar een contract wilde tekenen. Na aanvankelijke weigering kwamen even later twee mannen aan de deur die hem een val voorspiegelden van veertien verdiepingen naar beneden. Welkom in New York!

Sorkin, hoewel op leeftijd, leidt een middelgroot architectenbureau. Daarnaast doet hij stedenbouwkundig onderzoek vanuit Terreform. Ook geeft hij les aan City College of New York. We kwamen, zei hij onmiddellijk bij onze binnenkomst, juist op tijd. Over een paar dagen zou Rebecca Solnit de Lewis Mumford-lezing geven op zijn Graduate School. Kenden we haar niet? Solnit, afkomstig uit San Francisco, is uitgever van Harper’s Magazine en schrijver van tal van boeken. Haar specialisatie is hoe steden zich ontwikkelen na natuurrampen. Z0 schreef ze over Hurricane Katrina en Loma Pietra Earthquake. In New York, dat kampt met het post Sandy-syndroom, wordt zulke lectuur met meer dan gewone belangstelling gelezen. De veerkracht van gemeenschappen na rampspoed is opvallend groot, aldus Solnit – die van overheden en andere instituties juist opvallend gering. Ik dacht terug aan de aankomst met het vliegtuig op JFK. We cirkelden boven zee en draaiden voor Staten Island langs in noordelijke richting naar Queens. Onder me lag het strand van Coney Island, in de verte zag ik de rotsachtige zuidpunt van Manhattan liggen. De machine vloog al laag. Het zicht was anders dan ik van New York gewend ben: de metropool ligt pal aan de oceaan, ze ligt laag, haar kust heel zandig, dichtbevolkt en totaal onbeschermd. Welkom Rebecca Solnit!

Tagged with:

22 miljoen mensen zonder water

On 14 november 2014, in water, by Zef Hemel

Gelezen in Het Financieele Dagblad van 24 oktober 2014:

Afgelopen week een fotograaf ontmoet. Raakte met hem in gesprek. Hij vertelde me dat hij vier jaar in Sao Paulo had gewoond. Niet in Brazilië, verduidelijkte hij, maar in Sao Paulo. De stedelijke regio in het zuiden van het land telt 22 miljoen inwoners, haar grootstedelijke economie is 411 miljard euro waard, dat is een derde van de hele Braziliaanse economie. Sao Paulo is zo groot, dat je haar eigenlijk nooit verlaat. De rest van het land bestaat voor de inwoners eigenlijk ook niet. Dat is geen provincialisme, maar grootstedelijkheid. Je oriënteren kun je je er ook al niet; wil je bij iemand elders in de stad op bezoek, dan bepaal je eerst een plek in de stad die je kent, gaat daar naar toe, om vervolgens je opnieuw te oriënteren, om zo uiteindelijk op je bestemming te arriveren. Daardoor maak je vaak enorme omwegen. Met GPS, zei de fotograaf, is dat probleem overigens opgelost.

Rond dezelfde tijd besteedde Het Financieele Dagblad aandacht aan zakenstad Sao Paulo, de economische motor van het land. Die motor ondervindt ernstige hinder van droogte. Dit jaar bleven de tropische onweersbuien uit. Vorig jaar viel er ook al geen regen. Daardoor zijn de watervoorraden opgeraakt. De rivierbeddingen staan droog, transport over water is niet meer mogelijk, de centrales kunnen niet meer worden gekoeld, de energievoorziening wordt bedreigd. Zelfs de superrijken krijgen er last van. En het erge is, veertig procent van het drinkwater lekt weg of wordt gestolen. De Braziliaanse Rijkswaterstaat wil nu de kraan dichtdraaien. Maar daarmee zou de economie van Sao Paulo tot stilstand komen. De stad probeert nu uit alle macht dit te voorkomen. Ze kan het probleem zelf oplossen, zegt ze. De waterconsumptie heeft ze de afgelopen tien jaar al gehalveerd. Maar de staat ziet dat niet. Die begrijpt niet hoe steden functioneren.

Tagged with:

Week van de stad

On 5 november 2013, in water, by Zef Hemel

Gelezen in NRC Handelsblad van 3 november 2013:

Als ik dit schrijf, regent het buiten pijpenstelen. Het lijkt wel moesson. Op 6 november gaat hier in Amsterdam de eerste ‘Week van de Stad’ van start. Een week lang programmeren instellingen rond het Amsterdamse Oosterdok rond het thema ‘water in de stad’. Initiatiefnemer is Stad Forum, de opvolger van de Amsterdamse Raad voor de Stadsontwikkeling. Stad Forum is de hele week te gast bij ARCAM, het Amsterdamse architectuurcentrum; gastcurator is Tracy Metz. De week valt samen met International Water Week 2013, die dezelfde week in de Amsterdamse RAI wordt gehouden. Daar worden 25.000 waterspecialisten uit de hele wereld verwacht, die met elkaar zullen spreken over water als energiebron, hergebruik van afvalwater, flood management, en, niet te vergeten, de water-energie-voedsel nexus in steden. De nieuwste Plan Amsterdam van de gemeente staat ook in het teken van water. Water in de stad, wel te verstaan.

Tegelijkertijd kampt het verre Jakarta met de jaarlijkse moessonregens. Correspondent Melle Garschagen schreef er afgelopen weekeinde dreigend over: “Een knal luidt het regenseizoen in. De grote tak van de mangoboom voor mijn werkkamer buigt niet genoeg met de windstoot mee en ploft op de grond. Het regent zo hard dat het lijkt of mijn huis in een wasstraat is beland. Het water komt overal vandaan, van boven, van onder en opzij. Het stroomt binnen via kieren, de airconditioningsbuizen en poreuze plekken in de muur.” Begin dit jaar maakte Jakarta de ernstigste overstromingen in tien jaar tijd mee. De miljoenenmetropool zakt elk jaar tien centimeter als gevolg van zware bebouwing en inklinking van de grond. Door de dichte en chaotische bebouwing bij waterreservoirs, verstopte pompen en afvoerkanalen kan het water ook bijna niet wegstromen. Ondertussen valt er als gevolg van de klimaatverandering elk jaar meer regen. De kersverse gouverneur Joko Jokowi Widodo heeft aan de bevolking beterschap beloofd. Sterker, hij stelde dat dit jaar de Indonesische hoofdstad niet zal overstromen. Zijn belofte nakomen kan hem het presidentschap van Indonesië opleveren. Maar het klinkt als de weergoden verzoeken. Garschagen: “Het wordt een politiek spannende moesson.”

Tagged with:

Until the very end

On 3 juli 2013, in duurzaamheid, by Zef Hemel

Gelezen in ’Rolling Stone’ van 20 juni 2013:

Gisteren overlegd over de overstromingskansen van de Amsterdamse haven bij een dijkdoorbraak bij de Lek. Alarmerend? Jeff Goodell schreef pas een echt alarmerend artikel in Rolling Stone. Over de benarde toekomst van Miami, USA. Zijn voorspelling van de verwoestende kracht van hurricane Milo in 2030 loog er niet om. Achthonderd mensen zouden sterven, door geruchten over calamiteiten bij de atoomcentrale bij Turkey Point, 24 mijl ten zuiden van Miami, zou paniek zijn uitgebroken, de schade aan de hele infrastructuur van de metropool aan de kust beliep enige miljarden. De storm was het begin van het einde, want alle watervoorraden in Florida waren verzilt en de toekomst leek alleen maar guurder: de zeespiegel zou nog veel verder rijzen. Miami ligt niet alleen onder de zeespiegel, maar heeft ook nog eens een poreuze ondergrond die zich uitstrekt onder heel Zuid Florida en die nog het beste te vergelijken is met Zwitserse kaas. Conventionele kustverdediging is hier kansloos en zoet water is steeds moeilijker te verkrijgen. Los daarvan, het conservatieve Florida ontkent eenvoudig dat er sprake zou zijn van enige klimaatverandering. Er gebeurt dus helemaal niets. “It is beyond denial; it is flat-out delusional.” 

Er ligt een plan voor een stormvloedkering van CDM Smith, een ingenieursbureau uit Massachusetts. De verantwoordelijke ingenieur weet het zeker: “I trust we will find a solution. I have been to Amsterdam. I have seen what the Dutch have done. If they can figure it out, so can we.” En inderdaad, ook hier, net als in New Orleans en in New York, ruiken de Nederlandse ingenieursbureaus kansen. De firma’s hopen ook in Florida grote orders in de wacht te slepen wanneer de politiek er eenmaal ontwaakt en inziet dat er iets moet gebeuren. Zolang Nederland geen watersnood kent lijkt haar expertise onaantastbaar. Maar een vertegenwoordiger van Arcadis erkent dat Miami niet met Nederland te vergelijken is. “Miami is different. It is also a low-lying city but far more complicated because of issues about water quality, the porousness of the limestone the city sits on, as well as water coming in from the west, through the Everglades.” In Miami hopen ze ondertussen de komende twintig jaar met veertig pompen het water buiten de stad te houden. Daarna zal de metropool van vijf miljoen echter zeker verdrinken. En wat zeggen de inwoners van Miami? “You’ll want to be here until the very end.”

Tagged with:

Amsterdam Lezingen 2013

On 22 december 2012, in wetenschap, by Zef Hemel

Met de benoeming van Zef Hemel op de Wibautleerstoel (per 1 januari 2012) start in 2013 een nieuwe serie Amsterdam Lezingen. De lezingen, met als thema ‘Amsterdam Kennisstad’, richten zich op de wetenschapsterreinen waar Amsterdam wereldwijd in uitblinkt. UvA-hoogleraren vertellen over hun vakgebied en over de rol die de stad daarin speelt. Elke spreker geeft een korte lezing als aanzet voor discussie met het publiek. De lezingen beginnen om 20.00 uur en zijn gratis.

4 februari – Louise Gunning-Schepers over kennis voor de stad Amsterdam.

11 februari – Willem Stiekema over planten, zaadveredeling, biologie en Science Park Amsterdam.

25 februari – Ron Peters over urbanisatie, etniciteit en gezondheid: het Amsterdamse HELIUS-onderzoek.

4 maart – Rens Bod over de creatieve industrie, de stad en de waarde van de humanities.

11 maart – Peter Sloot over complexiteit, modellenbouw en de toepassing ervan op Amsterdam.

18 maart – Marita Mathijsen over Jacob van Lennep, de negentiende eeuw en het unieke drinkwaterleidingsysteem van Amsterdam.

locatie: CREA, Nieuwe Achtergracht 170 (Roeterseiland), Amsterdam.

aanmelden via (vanaf begin januari 2013)


Louise Gunning is voorzitter van het College van Bestuur van de Universiteit van Amsterdam en de Hogeschool van Amsterdam.

Willem Stiekema is directeur van het Swammerdam Instituut voor Levenswetenschappen en hoogleraar Bioinformatica aan de Faculteit der Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica.

Ron Peters is hoogleraar Klinische cardiologie aan de Faculteit Geneeskunde (AMC).

Rens Bod is hoogleraar Computationele en digitale geesteswetenschappen aan de Faculteit der Geesteswetenschappen en de Faculteit der Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica.

Peter Sloot is hoogleraar Computational science aan de Faculteit der Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica.

Marita Mathijsen-Verkooijen is emeritus hoogleraar Nederlandse Letterkunde aan de Faculteit der Geesteswetenschappen.

Tagged with:

To get things done

On 8 november 2012, in participatie, by Zef Hemel

Gelezen in Taipei Times van 31 oktober 2012:

Taipei, de hoofdstad van Taiwan, ligt in het uiterste noorden van het eiland. De metropool telt 6,5 miljoen inwoners, waarvan 2,5 miljoen binnen de grenzen van de gemeente met dezelfde naam. Dwars door de stad loopt de Danshuei rivier die even verderop uitmondt in zee. Twee rivieren voegen zich binnen het stadslichaam bij de Danshuei rivier: de Xindian en de Keelung rivier. Geen van deze drie rivieren is zichtbaar vanuit de stad. Hun loop wordt namelijk aan weerszijden begeleid door hoge betonnen muren die de miljoenenbevolking moeten beschermen tegen de jaarlijks terugkerende tyfoons. Hier en daar zijn parken en eilanden vrijgehouden van bebouwing, om het wassende water enige ruimte te geven. Echt behaaglijk voelt dit echter niet en de charme van het water genieten in de stad gaat totaal verloren. Erger is dat de stad hierdoor is geregen in een stevig korset, dat bij een stijgende zeespiegel en heviger stormen het ergste doet vrezen.

In de Taipei Times las ik een artikel over de groeiende onrust onder de bevolking van Taiwan over de vertraagde economische groei, maar ook over de massale protesten tegen de maatregelen van de regering om land op te eisen voor nieuwe bedrijvenparken. “Over the last years, the government has made repeated unilateral decisions to incorporate large tracts of farmland into planned industrial and commercial zones, science parks and other development projects.” Wanneer dit gebeurt, worden de boeren tegen lage prijzen uitgekocht. “Such practices have eaten away big areas of fertile land.” Het schrijnende is dat overal nog voldoende bedrijventerreinen braak liggen. Om het toerisme te bevorderen zijn bovendien veel bossen, stranden en resorts aan ontwikkelaars verkocht. Ook garnalentelers bedreigen het agrarische land door illegale aanleg van kweekvijvers. De instanties verantwoordelijk voor het water en de veiligheid van het land interveniëren volgens de krant niet. “When typhoon rains brought serious flooding to the area, threatening the homes and lives of people living there, these government departments came in for harsh critics.” Recentelijk heeft het Ministerie van Waterstaat een plan bekend gemaakt grote kunstmatige meren te zullen aanleggen in Greater Kaohsiung en Pingtun county in het zuiden. De krant waarschuwt de regering. Zij moet de protesten serieus nemen en eindelijk gaan luisteren naar de bevolking. “Although this would take a certain amount of time and effort, it would definitely help the government to get things done.”

Tagged with: