Middle-class migration

On 15 april 2015, in wonen, by Zef Hemel

Gelezen in The Telegraph van 23 maart 2015:

Rising prices have made central London a no-go zone for all but the   super-rich, starting a mass migration of the middle classes. This is where   they’re going.

Dat het Londen voor de wind gaat zal iedereen duidelijk zijn. Jaloersmakend goed. Eigenlijk gaat het veel te goed met de Britse metropool.  De economie van de stad is bijna zo groot als die van heel Nederland. En ze groeit als kool. Met bijna 10 miljoen mensen kun je dus evenveel welvaart creëren als met 17 miljoen. Er komt ook een enorme kapitaalstroom op de stad af, afkomstig uit de hele wereld. De prijzen schieten omhoog. Een deel van de groeiende welvaart zit in grond en vastgoed. Kopen wat je kopen kunt, lijkt het motto. Centraal Londen is voor gewone stervelingen domweg onbetaalbaar geworden. In de Britse krant The Telegraph stond een stuk over de Londense middenklasse en hoe die op dit moment naar buiten wordt gedreven. Kensington en Chelsea waren voor hen al onbereikbaar geworden, de trek vindt nu plaats richting Clapham en Chiswick, anderen slaan hun tenten op in Raynes Park en Kilburn. Herne Hill en Kensal Rice zijn de nieuwe ‘nappy valleys’ waar soortgenoten graag wijntjes drinken. In tien jaar tijd stegen de vastgoedprijzen met 180 procent. Gemiddeld kost een huis in Centraal Londen nu 1,6 miljoen pond.

De gegevens waar de krant aan refereert zijn afkomstig van Savills, die op zijn beurt gebruik maakte van cijfers van de Land Registry. Wat blijkt? In de nieuwe middenklassegebieden van Groot-Londen zijn de huizenprijzen de afgelopen tien jaar meer dan verdubbeld. Alleen al in 2014 stegen de prijzen met 17 procent. Dat drijft de jonge tweeverdieners naar nieuwe plekken: Hammersmith, Shepherd’s Bush, Thameside, Finchley, Dulwich, Cricklewood, Putney. Neem Barnes, Kew, Mortlake: “Luvvies and writers nestle in this loop of the Thames, enjoying its parks and good schools. They have been firm favourites with creative, media and theatre types, a short drive to Shepperton and other west London film studios.” De nieuwe middenklasse steekt zich in steeds grotere schulden omdat de Londense hypotheekmarkt ronduit overkookt. In Raynes Park, Merton, bijgenaamd ‘The poor man’s Wimbledom’, is de gemiddelde prijs nu al 573,714 pond. “First-timers are mad for it. We are also seeing a huge surge in couples upsizing, typically from Earlsfield or Wimbledon.” Een flatje met een enkele slaapkamer kost hier nu 350.000 pond kosten, kleine woningen doen 700.000 pond. Gelukkig hebben wij in Nederland die welvaartsgroei niet. Gelukkig zijn onze steden nog klein.

Tagged with:
 

Glas, licht, abstractie

On 19 januari 2015, in geschiedenis, kunst, by Zef Hemel

Gezien in Kriterion, Amsterdam, op 3 januari 2015:

Aerial view of Crystal Palace

De verschijning van de film ‘Mr. Turner’ van Mike Leigh valt samen met de tentoonstelling ‘Late Turner’ in Tate Britain, Londen. De film is schitterend, de tentoonstelling vermoedelijk ook. De film geeft een indringend beeld van de grote schilder van de Romantiek. Joseph Mallord William Turner (1775-1851) leefde en werkte in Londen. Maar hij was vooral veel op reis, hij ging naar Amsterdam om Rembrandt en Ruysdael te zien, Antwerpen (voor Rubens), Parijs (naar werken van zijn grote voorbeeld Claude Lorraine), Rome, Florence en Venetië. In Londen was hij opgenomen in de gemeenschap van kunstenaars binnen de dan juist opgerichte Royal Academy of Arts: hij ontmoette er John Ruskin, John Soane, John Nash, Joseph Constable en anderen. De Royal Academy bleek een broedplaats van talent, een plek van uitwisseling van ideeën, juist op het moment dat Napoleon verslagen wordt en het Britse imperium zijn almacht vestigt. Thuis, in Harley Street, later in Queen Ann Street West, had hij op de bovenverdieping bovendien een eigen galerie waar hij zijn schilderijen aan intimi tentoonstelde. Zijn verfpoeder, soms afkomstig uit Afghanistan, kocht zijn vader voor hem om de hoek.

De Engelse landschapsschilder, vooral bekend van zijn atmosferische zeezichten, zou je niet snel met de grote metropool associëren. Toch was Turner een kind van de vooruitgang en de industriële tijd en had hij grote interesse voor stoomtreinen, natuurkunde, fotografie, prisma, Beethoven, allemaal stedelijke innovaties. In zowel de film als de tentoonstelling wordt hier ook sterk de nadruk op gelegd. Boodschap: Turner was een vernieuwer, een ziener en een voorloper. Zijn schilderijen werden op het einde van zijn leven ook steeds lichter, helderder. Van ‘rain, steam and speed’ gaat het naar ‘glas, licht, abstractie’.  Helemaal op het eind van de film, tevens het eind van zijn leven, keert de schilder uitgeput terug van een wandeling door de grote stad. Hij was, vertelde hij, opnieuw in Hyde Park geweest. Wat hij er precies had gezien, wordt niet geheel duidelijk, maar het was iets groots van staal en glas dat daar werd gebouwd. Het moet Christal Palace van Joseph Paxton zijn geweest, het reusachtige gebouw van glas en staal dat in 1851 ‘s werelds eerste Wereldtentoonstelling zou huisvesten. Het wond hem danig op. De opening ervan heeft de schilder niet meer meegemaakt. Op zijn sterfbed waren zijn laatste woorden: ‘The Sun is God’.

Tagged with:
 

Twitterstorm in Londen

On 11 december 2014, in citymarketing, stedelijkheid, voedsel, by Zef Hemel

Gelezen op LDN24 van 8 december 2014:

Opnieuw over Londen. Op ‘LDN24’ las ik een bericht van Kate Nelson over onderwerpen waarover Londenaren het afgelopen jaar het meeste twitterden. Wat houdt de veelal jonge stedelingen in een van de meest opwindende metropolen het meeste bezig? Wat zijn de nieuwste trends? Het onderzoek was uitgevoerd door Relish, een nieuwe breedbandonderneming in Londen. De data waren verkregen door geo-gelocaliseerde gesprekken op Twitter te traceren en bij elkaar op te tellen. Dit had geresulteerd in de zogenaamde ‘Twitter Impact Index’. Wat bleek? Het beeld dat Londen van zichzelf heeft, aldus Nelson, is heel anders dan iedereen dacht en verandert kennelijk drastisch. De traditionele Britse cultuur maakt snel plaats voor zeer on-Britse zaken als nieuwe restaurants, festivals en moderne architectuur – “three elements of city living that have become unstoppable forces in London’s social fabric.”

Heel veel werd er getwitterd over voedsel. Over ‘Street Feast’ het meest (20.560 tweets). De tentoonstelling waarover de meeste tweets werden verzonden: ‘Digital Revolution’ (5.547), beduidend meer dan de bijzondere Rembrandt-tentoonstelling in The National Gallery (1.845). Populairste galerie: The Barbican, by far: 49.533 tweets. Populairste park: Hyde Park (126.832), gevolgd door Olympic Park (20.732) En architectuur? Bovenaan: ‘The Shard’ (46.612), gevolgd door Buckingham Palace (niet veel minder en uiteraard een heerlijk onderwerp). En wat restaurants betreft: helemaal bovenaan het nieuwe kattenrestaurant ‘Lady Dinah’s Cat Emporium’ in Bethal Green. Hierover brak een ware Twitterstorm los: 9001 tweets in korte tijd. Katten kunnen hier dineren. De zaak schijnt al maanden uitverkocht. Iets voor Amsterdam?

Tagged with:
 

Stad van tenminste drie miljoen

On 10 december 2014, in economie, innovatie, by Zef Hemel

Gelezen op Wired.com van 12 maart 2014:

2020_vision_cover

De Nederlandse regering heeft in de persoon van mevrouw Neelie Kroes een ‘special envoi’ benoemd die veelbelovende start-ups naar Amsterdam, pardon Nederland moet halen. Dit maakte Minister Kamp afgelopen maandag bekend. Het nieuws herinnerde me aan een artikel in Wired eerder dit jaar, waarin Peter Hirst, directeur van Sloan School Management van MIT Boston, Londen aanprees als een van de meest veelbelovende steden ter wereld voor start-ups, of beter: ‘the Best City in the World for Innovation’. Waarom? Omdat burgemeester Johnson na de Olympische Spelen van 2012 met zijn ‘2020 Vision: The Greatest City on Earth, Ambitions for London’ een aanpak neerzette waarin innovatie-gedreven ondernemerschap en ondersteunend onderwijs door hem centraal zijn gesteld. Een van de initiatieven was de samenstelling van een team uit Londen dat in Boston het MIT Regional Entrepreneurship Acceleration Program (REAP) volgde. In twee jaar tijd legde het de basis voor de Londense grootstedelijke strategie.

Het REAP-programma, bedoeld voor steden van drie tot tien miljoen inwoners, vraagt een metropool om een team samen te stellen van vijf tot zeven invloedrijke stakeholders uit overheid, bedrijfsleven en wetenschap, onder aanvoering van een ‘regionale kampioen’. In twee jaar volgt dit team jaarlijks twee workshops van tweeënhalve dag in Boston en twee even lange workshops in innovatieve regio’s elders in de wereld, op zoek naar de sleutels voor grootstedelijke innovatiekracht. Zo ook het Londense team. Het kwam voor de eigen stad effectieve strategieën op het spoor. Zoals de oprichting van een stedelijk ontwikkelplatform voor innovatieve technologische bedrijven. Was het artikel in Wired niet vooral reclame voor Londen en ook het REAP-programma? Zeker zal Hirst, zelf een Brit, dit in gedachten hebben gehad. Maar het maakt tegelijk duidelijk dat grote steden overal in de wereld nu gezien en ook erkend worden als motoren van de nieuwe economie. En het begint dus bij drie miljoen inwoners.

Tagged with:
 

Londenfobie

On 9 december 2014, in economie, ruimtelijke ordening, by Zef Hemel

Gelezen in de Volkskrant van 6 december 2014:

IMG_0944.JPG

Verontrustend artikel van Patrick van IJzerdoorn in de Volkskrant van afgelopen zaterdag. In ‘Londen eet Engeland op’ beschrijft deze buitenlandse correspondent hoe de Britse hoofdstad groeit, terwijl de rest van Engeland stelselmatig krimpt. Vijftien procent van de bevolking (dit zijn de 8,3 miljoen Londenaren) verdient eenvijfde van het nationaal inkomen, de productiviteit in Londen ligt 29 procent hoger dan erbuiten. Een op de drie afgestudeerden trekt naar de hoofdstad, 58 procent bezit er een academische titel, dat is twintig procent meer dan in de rest van Engeland. Eenvijfde van de Londenaren komt uit het buitenland, de stad wordt ontwikkeld met vreemd kapitaal. Londen wijkt steeds meer af van de rest van Engeland en de metropool is buitengewoon succesvol, ze barst uit haar voegen. Doordat ze niet snel genoeg groeit en er verdringing optreedt, moeten mensen haar noodgedwongen weer verlaten. En dat terwijl de rest van het land achterblijft.

Het verschil in ontwikkeling leidt in Groot Brittannië tot ‘Londenfobie’. Britse politici willen Londen straffen voor haar succes. De kop boven het artikel in de Volkskrant geeft ook voeding aan die haatgevoelens. Want Londen eet Engeland helemaal niet op. Ze presteert gewoon beter. De concurrentie tussen steden is ook helemaal geen ‘zero-sum game‘. Een metropool is zelfs duurzamer dan gespreide verstedelijking. Van IJzerdoorn: “De grote vraag is of Londen de rest van het land rijker maakt of uitzuigt.” Politici weten het antwoord al: ze zullen het evenwicht herstellen. Daarom komt er een peperdure hogesnelheidstrein van Londen naar het noorden, om steden als Manchester en Glasgow mee te laten profiteren. Terecht vraagt Van IJzerdoorn zich af of die spoorlijn het succes van Londen niet nog verder zal vergroten. Laatst, in Londen, hoorde ik de experts erover praten. Ze zagen wel in dat die dure spoorlijn nergens op slaat. Klakkeloos neemt de politiek aan dat Londen andere steden ‘opeet’, ‘uitzuigt’. En de media huilen mee. Het slachtoffergevoel neemt snel de overhand. Ik zei toch: verontrustend.

Tagged with:
 

Silicon Roundabout

On 7 november 2014, in economie, innovatie, by Zef Hemel

Gelezen in The Guardian van 10 maart 2014:

Iemand zei me laatst dat Londen goed bezig is nu het een Tech City aan het ontwikkelen is, een heus ecosysteem waarin startups in de Britse metropool kunnen gedijen. Amsterdam zou dat ook moeten doen. Hij bedoelde Silicon Roundabout, een deel van Shoreditch dat een paar jaar geleden voorwerp werd van de Tech City Strategy van het Londense gemeentebestuur en de Britse regering. Kort na 2000 was dit inderdaad het gebied in Oost-Londen waar kleine startups gevestigd waren. Maar nu niet meer. In ‘The slow death of Silicon Roundabout’ beschrijft Cory Doctorow, zelf inwoner van de buurt, hoe de overheid vakkundig een einde maakte aan het levendige milieu van internetpioniers van Shoreditch door het als zodanig te gaan promoten. Maar eerst de naam. Die werd in 2008 gemunt door Matt Biddulph, zelf in de buurt woonachtig en eigenaar van Dopplr. "If this goes on, some awful estate agent will start calling us Silicon Roundabout," zei hij ooit. Zelf deden hij en zijn vrienden er lacherig over, maar de gemeente maakte het tot een ernstige zaak, een doel, een missie.

Startups, schrijft Doctorow, zijn vreemde vogels. "Most of them fail." En als ze al succesvol zijn, dan vergeten ze het liefst al hun eerdere mislukkingen. "They are fizzy." Het patroon is als volgt: de jongeren werken voor een startup die mislukt, met een collega gaan ze aan de slag bij een ander; dit doen ze een aantal keren tot ze ergens hun vrienden treffen; met hen beginnen ze vervolgens hun eigen startup. "Almost everything that startups do comes to nothing." Maar overheden duiken erop alsof het allemaal succesverhalen zijn. En zo werd Silicon Roundabout geboren. Daar tref je nu ‘incubators’ met mooie bureaus. De gemeente, aldus Doctorow, is niet geïnteresseerd in vreemde vogels die broeden in goedkope, kleine leegstaande kantoren. In zijn straat gingen de goedkope panden zelfs tegen de vlakte om plaats te maken voor studentenhuisvesting. Internationale studenten, wel te verstaan. De gemeente handhaaft niet. Het enige dat economisch groeit in Shoreditch zijn de makelaars en aannemers."The startups that gave it its ridiculous name are gone."

Tagged with:
 

Rich non-doms

On 24 oktober 2014, in economie, wonen, by Zef Hemel

Gehoord in Londen op 15 oktober 2014:

Resi demand e c harris

Heb vorige week een lezing over Amsterdam gegeven op de Inaugural Cities 2014-conferentie van Marketforce. Locatie: 1 Whitehall Place, Londen. Er waren veel burgemeesters en wethouders van Britse steden aanwezig: Bristol, Leeds, Glasgow, Newham, Peterborough, Cambridge, Sunderland, Plymouth, Stoke-on-Trent. Geen spoor van een economische crisis in Groot-Brittannië. De (leen)economie draait hier weer op volle toeren; die doet het zelfs beter dan die van Duitsland. Het voedt hier ook het politieke idee om de Europese Unie dan maar te verlaten. Dat het Verenigd Koninkrijk het economisch zo goed doet heeft twee duidelijke redenen: ze heeft een eigen munteenheid en ze heeft Londen. Door de Engelse pond kan de Britse economie veel sneller reageren op schommelingen in de wereldeconomie. En met het financiële centrum Londen heeft het land een enorme economische motor in huis waar het hele eilandenrijk sterk van profiteert.

En dat het goed gaat met Londen moge duidelijk zijn! Afgelopen week werd bekend dat in de Britse metropool een bizar aantal luxueuze appartementen in aanbouw is genomen. De waarde ervan wordt geschat op in totaal 60 miljard Britse ponden, een groei van 20 procent ten opzichte van 2013. In de planning staan nog eens 25.000 luxe appartementen. Volgens EC Harris zal echter vijftig procent vertraagd of helemaal niet worden opgeleverd. Er is namelijk een groot tekort aan bouwvakkers. “Developers in London are starting to dig deep and pay premiums to contractors in a race to get schemes built while demand remains high.” Anders gezegd: “There is simply not the capacity out there to meet demand.” Dat geeft wel aan dat men de crisis hier ver voorbij is. Is het een probleem? De gewone Brit ligt er niet wakker van. Die kan zelf geen woning in Londen bemachtigen. Wat er te huur of te koop staat is voor hem of haar veel te duur. Dus waarom treuren om al die dure nieuwe condo’s die niet of sterk vertraagd gebouwd worden? In de Time Out London las ik: “Great. Now where are rich non-doms meant to buy for the purpose of not living, huh?”Rich non-doms, die kende ik nog niet.

Tagged with:
 

More of less autonomy?

On 20 oktober 2014, in bestuur, duurzaamheid, by Zef Hemel

Gelezen in Het Parool van 10 oktober 2014:

Boris Johnson

Niet alleen Hongkong, ook Londen wil meer zeggenschap over haar eigen toekomst. Ik las het in Het Parool van 10 oktober jongstleden. Daarin werd gemeld dat burgemeester Johnson grotere autonomie voor zijn stad had bepleit. Het gaat hem om grotere zeggenschap over de belastinginkomsten. Op dit moment kan Londen, met tien miljoen inwoners, slechts 7 procent van de totale belastinginkomsten zelf besteden (voor Amsterdam is dit vergelijkbaar). Over de rest beslist het Britse parlement. “De gemeente Londen is in de huidige vorm niets meer dan een tussenstation van de centrale overheid.” Lokale democratie vereist invloed op de publieke middelen. Dat is nu niet het geval. Ook in vergelijking met andere wereldsteden heeft Londen weinig greep op zijn middelen. De grootstedelijke problemen wil het graag zelf oplossen, maar voor alles moet het de hand ophouden bij de regering. Stephen Syrett, hoogleraar aan Middlesex University, is het met de burgemeester eens. Maar, voegt hij eraan toe, “dat geldt ook voor Manchester, Leeds en de andere grote steden. De Britse overheid is erg gecentraliseerd. Dat is niet goed.”

In The Guardian stond diezelfde avond een artikel van de Brits-Amerikaanse socioloog Richard Sennett. Boodschap: “Our urban leaders’ belief in autonomy as the ultimate goal must be unset.” Als we de mondiale problemen als klimaatverandering willen oplossen helpt het denken over autonomie niet erg, stelde Sennett in ‘Why climate change should signal the end of the city-state’ (9 oktober 2014). “I’m not a gloomy pessimist, but I think the seductive idea of a place controlling its own fortunes is out of date.” We moeten, schreef hij, veel meer denken in termen van open systemen. Genetwerkte metropolen zijn een beter, complexer platform voor ons noodzakelijke denken en handelen. De stadstaat komt echt niet meer terug. “The urban challenge we face is how to live more openly, in the sense of adknowledging and coping with disorder.” Sennett heeft gelijk, maar Johnson denkt ook heus niet dat hij de problemen allemaal zelf kan oplossen. Die zijn, zeker in het geval van Londen, gewoon te groot en te complex. Maar het begint wel met meer speelruimte van onderop, dicht bij de realiteit. Alle steden gezamenlijk kunnen de wereld redden. Mits ze er door hun regeringen toe in staat worden gesteld.

Tagged with:
 

Onhandig duur

On 7 oktober 2014, in vastgoed, by Zef Hemel

Gelezen in The Economist van 9 augustus 2014:


London Cranes

Londen is een hele dure stad, wat heet. Londen is bizar duur. Volgens het kapitalisme zou dan flink bijgebouwd moeten worden, want nieuwbouw is profijtelijk en prijzen zullen dan weer dalen. Die nieuwbouw vindt ook wel plaats, maar het is bij lange na niet genoeg. Sterker, ook dat bijbouwen in Londen blijkt heel duur te zijn, vele malen duurder dan in Manchester, Birmingham of zelfs New York. Hierover publiceerde het Londense tijdschrift The Economist afgelopen zomer een verhelderend artikel. In ‘Bodies, bombs and bureaucracy’ werd uitgelegd waarom bouwen in Londen zo schrikbarend duur is: alleen al bij het graven in de Britse metropool wordt van alles aangetroffen: lijken, archeologisch materiaal, bommen uit de tweede wereldoorlog. Dat bijbouwen gebeurt in een middeleeuws patroon van grillige, nauwe straten, op kavels met scheve, vreemde hoeken. Kranen en vrachtwagens kunnen er bijna niet hun werk doen (foto: Londonsnap http://londonsnap.co.uk). Bijna heel centraal Londen is belegd met monumenten en historische stadsgezichten die moeten worden gespaard. Bewoners protesteren bij het minste of geringste. Eigenlijk is bouwen in centraal Londen verschrikkelijk onhandig en, inderdaad, daardoor ook peperduur.

Er wordt veel geklaagd over de Londense bureaucratie en hoe duur het is om bouwvergunningen te krijgen. "Getting approved requires more than mugging up on planning regulations: plenty of rules are unwritten, while political objections can be unpredictable." De ambtenaren doen er juist alles aan om het bouwen in deze krankzinnige omstandigheden mogelijk te maken. Maar hun bemiddeling werkt wel weer kostenverhogend. Hoogbouw in Londen is een vijfde duurder dan in Hongkong of New York, berekende Turner and Townsend. Waarom verlaten de bedrijven niet het centrum van de overkokende metropool als de stad zo krankzinnig duur is en gaan ze bijvoorbeeld niet naar Croydon of verder weg, naar Birmingham? "Office rents and land values are high enough to support even some outrageously complicated projects." Het huren van kantoorruimte in de West End is nu twee keer zo duur als in Madison Avenue in New York. Londen is extreem en dat blijft zo. Het gevolg is dat steeds meer jonge hoogopgeleide Britten emigreren. Nu al wonen er meer dan vijf miljoen Britten in het buitenland. Het afgelopen jaar groeide de jonge uitstroom uit Londen met liefst 8 procent.

Tagged with:
 

Museumeiland

On 30 juni 2014, in cultuur, kunst, by Zef Hemel

Gelezen in NRC Handelsblad van 28 maart 2014:

Afgelopen week beleefden we de heropening van het Mauritshuis in Den Haag. In de krant zag ik een lange rij mensen langs de Hofvijver staan. Zondag bezocht ons gezin de beelden van de Amerikaanse kunstenaar Alexander Calder in de tuin van het Rijksmuseum te Amsterdam. Reusachtige, bijzonder fraaie sculpturen zijn het die met hun felle Mondriaankleuren traag bewegen in de wind; de zwarte daarentegen staan aan de grond genageld. Het was er zonnig en heerlijk druk. In de fietstunnel onder het Rijksmuseum fietsten de mensen vredig af en aan; hier en daar hoorde je een fietsbel klingelen. Na de heropening staat het Rijksmuseum met zijn 2,2 miljoen bezoekers nu op plaats 19 op de ranglijst van meest bezochte musea ter wereld, zo las ik onlangs in NRC Handelsblad. De fietstunnel blijkt helemaal geen probleem, integendeel. Het is het leukste en mooiste fietspad van heel Nederland.

Hoe staat Amsterdam ervoor na de heropening? De ranglijst van steden met wereldwijd de drukst bezochte musea wordt aangevoerd door Parijs met het Louvre: 9,3 miljoen jaarlijkse bezoekers. Daarna volgt Londen (British Museum: 6,7 miljoen), op de derde plaats New York (Metropolitan Museum of Art: 6,2 miljoen). Maar Parijs heeft ook nog Centre Pompidou en Musee d’Orsay in de top 10 staan, Londen de National Gallery en Tate Modern. Bij elkaar opgeteld telt Parijs 16,5 miljoen jaarlijkse bezoekers, Londen nog iets meer: ruim 17 miljoen. Je zou dus kunnen zeggen dat Londen de lijst met de meeste topmusea aanvoert. Dat is toch wel verrassend. Helemaal verrassend is de verschijning van Taipei in de top 10. Haar National Palace Museum ontvangt jaarlijks 4,5 miljoen bezoekers, goed voor een plaats 7. Dat komt vooral door een paar enorme blockbusters die men daar organiseert. In 2013 trok het museum in de hoofdstad van Taiwan liefst 1.007.062 bezoekers met ‘The Western Zhou Dynasty’ en nog eens 921.130 bezoekers met ‘The Lingnan School of Painting’. In Taipei liggen dan ook de kunstschatten van heel China, die door de veelal aristocratische aanhangers van Chiang kai-shek op hun vlucht in 1949 waren meegenomen. Om hun mooiste erfgoed te kunnen zien moeten de miljard mainland-Chinezen tegenwoordig de zee oversteken. Dat doen ze dan ook. Taiwan fungeert voor hen als een museumeiland. O ja, het heropende Stedelijk Museum had niet de moeite genomen om de vragenlijst van Art Newspaper in te vullen.

Tagged with: