Until the very end

On 3 juli 2013, in duurzaamheid, by Zef Hemel

Gelezen in ’Rolling Stone’ van 20 juni 2013:

Gisteren overlegd over de overstromingskansen van de Amsterdamse haven bij een dijkdoorbraak bij de Lek. Alarmerend? Jeff Goodell schreef pas een echt alarmerend artikel in Rolling Stone. Over de benarde toekomst van Miami, USA. Zijn voorspelling van de verwoestende kracht van hurricane Milo in 2030 loog er niet om. Achthonderd mensen zouden sterven, door geruchten over calamiteiten bij de atoomcentrale bij Turkey Point, 24 mijl ten zuiden van Miami, zou paniek zijn uitgebroken, de schade aan de hele infrastructuur van de metropool aan de kust beliep enige miljarden. De storm was het begin van het einde, want alle watervoorraden in Florida waren verzilt en de toekomst leek alleen maar guurder: de zeespiegel zou nog veel verder rijzen. Miami ligt niet alleen onder de zeespiegel, maar heeft ook nog eens een poreuze ondergrond die zich uitstrekt onder heel Zuid Florida en die nog het beste te vergelijken is met Zwitserse kaas. Conventionele kustverdediging is hier kansloos en zoet water is steeds moeilijker te verkrijgen. Los daarvan, het conservatieve Florida ontkent eenvoudig dat er sprake zou zijn van enige klimaatverandering. Er gebeurt dus helemaal niets. “It is beyond denial; it is flat-out delusional.” 

Er ligt een plan voor een stormvloedkering van CDM Smith, een ingenieursbureau uit Massachusetts. De verantwoordelijke ingenieur weet het zeker: “I trust we will find a solution. I have been to Amsterdam. I have seen what the Dutch have done. If they can figure it out, so can we.” En inderdaad, ook hier, net als in New Orleans en in New York, ruiken de Nederlandse ingenieursbureaus kansen. De firma’s hopen ook in Florida grote orders in de wacht te slepen wanneer de politiek er eenmaal ontwaakt en inziet dat er iets moet gebeuren. Zolang Nederland geen watersnood kent lijkt haar expertise onaantastbaar. Maar een vertegenwoordiger van Arcadis erkent dat Miami niet met Nederland te vergelijken is. “Miami is different. It is also a low-lying city but far more complicated because of issues about water quality, the porousness of the limestone the city sits on, as well as water coming in from the west, through the Everglades.” In Miami hopen ze ondertussen de komende twintig jaar met veertig pompen het water buiten de stad te houden. Daarna zal de metropool van vijf miljoen echter zeker verdrinken. En wat zeggen de inwoners van Miami? “You’ll want to be here until the very end.”

Tagged with:
 

To get things done

On 8 november 2012, in participatie, by Zef Hemel

Gelezen in Taipei Times van 31 oktober 2012:

Taipei, de hoofdstad van Taiwan, ligt in het uiterste noorden van het eiland. De metropool telt 6,5 miljoen inwoners, waarvan 2,5 miljoen binnen de grenzen van de gemeente met dezelfde naam. Dwars door de stad loopt de Danshuei rivier die even verderop uitmondt in zee. Twee rivieren voegen zich binnen het stadslichaam bij de Danshuei rivier: de Xindian en de Keelung rivier. Geen van deze drie rivieren is zichtbaar vanuit de stad. Hun loop wordt namelijk aan weerszijden begeleid door hoge betonnen muren die de miljoenenbevolking moeten beschermen tegen de jaarlijks terugkerende tyfoons. Hier en daar zijn parken en eilanden vrijgehouden van bebouwing, om het wassende water enige ruimte te geven. Echt behaaglijk voelt dit echter niet en de charme van het water genieten in de stad gaat totaal verloren. Erger is dat de stad hierdoor is geregen in een stevig korset, dat bij een stijgende zeespiegel en heviger stormen het ergste doet vrezen.

In de Taipei Times las ik een artikel over de groeiende onrust onder de bevolking van Taiwan over de vertraagde economische groei, maar ook over de massale protesten tegen de maatregelen van de regering om land op te eisen voor nieuwe bedrijvenparken. “Over the last years, the government has made repeated unilateral decisions to incorporate large tracts of farmland into planned industrial and commercial zones, science parks and other development projects.” Wanneer dit gebeurt, worden de boeren tegen lage prijzen uitgekocht. “Such practices have eaten away big areas of fertile land.” Het schrijnende is dat overal nog voldoende bedrijventerreinen braak liggen. Om het toerisme te bevorderen zijn bovendien veel bossen, stranden en resorts aan ontwikkelaars verkocht. Ook garnalentelers bedreigen het agrarische land door illegale aanleg van kweekvijvers. De instanties verantwoordelijk voor het water en de veiligheid van het land interveniëren volgens de krant niet. “When typhoon rains brought serious flooding to the area, threatening the homes and lives of people living there, these government departments came in for harsh critics.” Recentelijk heeft het Ministerie van Waterstaat een plan bekend gemaakt grote kunstmatige meren te zullen aanleggen in Greater Kaohsiung en Pingtun county in het zuiden. De krant waarschuwt de regering. Zij moet de protesten serieus nemen en eindelijk gaan luisteren naar de bevolking. “Although this would take a certain amount of time and effort, it would definitely help the government to get things done.”

Tagged with:
 

Staaltje klimaatadaptatie

On 6 juni 2011, in duurzaamheid, ruimtelijke ordening, by Zef Hemel

Gelezen in Collapse (2005) van Jared Diamond:

Afgelopen woensdag drie Australische ministers bij DRO ontvangen. Ter voorbereiding Jared Diamond’s Collapse weer eens gelezen. Een van de laatste hoofdstukken gaat over Australië. Het boek beschrijft de ondergang van beschavingen door de eeuwen heen. Zelfgekozen ondergang wel te verstaan als gevolg van nalatigheid of onaangepast gedrag, uiteindelijk van een natuur die op een wrede wijze wraak neemt. Voor Diamond is Australië het continent dat het kwetsbaarst is en het eerst te maken krijgt met klimaatverandering. Vandaar dat hoofdstuk op het eind van het boek. De bodem is er oud, arm en schraal, schrijft hij. Zout zit er in het oppervlaktewater, dat bovendien schaars voorradig is. Om de tien jaar krijgt het continent te maken met extreme droogteperiodes, het klimaat is er onvoorspelbaar. De introductie van konijnen en vossen door de kolonisten heeft bovendien desastreus uitgepakt. Schapen houden kun je er eigenlijk niet en toch gebeurt het nog altijd op grote schaal. Regeringsprogramma’s om grond te cultiveren hebben de bodem beroofd van haar vegetatie, die nooit meer herstelt. “To those of us inclined to pessimism or even just to realistic sober thinking, all those facts give us reason to wonder whether Australians are doomed to a declining standard of living in a steadily deteriorating environment.” Gelukkig bestaan er ook optimisten in deze wereld.

Australië telt 20 miljoen inwoners. Bijna 60 procent van hen woont in vijf grote steden: Sydney (4 mio), Melbourne (3.4 mio), Brisbane (1,6 mio), Perth (1.4 mio) en Adelaide (1,1 mio). Middelgrote steden zijn er bijna niet; de rest van de bevolking leeft gespreid, in zeer kleine dorpjes, zonder voorzieningen. De vijf allergrootste en de allerkleinste nederzettingen kunnen de droogteperiodes namelijk doorstaan, de middelgrote niet. Die laatste zijn economisch te weinig divers en afhankelijk van andere steden. “Increasingly, most Australians don’t depend on or really live in the Australian environment: they live instead in those five big cities, which are connected to the outside world rather than to the Australian landscape.” Eigenlijk zou je kunnen zeggen dat Australië een nederzettingenpatroon heeft dat misschien wel het beste is aangepast aan de komende klimaatverandering. Als er van het continent dus een les te leren valt, dan is het deze: laten we grotere steden bouwen.

Tagged with:
 

Lifeboat Cities

On 9 mei 2011, in duurzaamheid, by Zef Hemel

Gehoord in Wenen op 4 mei 2011:

Zijn naam is Brendan Gleeson. Hij komt uit Australië en is sinds enige jaren hoogleraar Geografie in Dublin, Ierland. Gleeson is de auteur van ‘Lifeboat Cities’. Ik sprak hem bij het ontbijt in het hotel in Wenen, waar we beiden logeerden vanwege het congres ‘Urban Development 2050’. Hij vertelde me over de benarde situatie in Australië. De bosbranden van afgelopen jaar – gevolg van langdurige droogte – waren ongekend geweest, ze waren de grenzen van steden als Melbourne dicht genaderd en hier en daar de suburbs brutaal binnengedrongen. De branden, voegde hij eraan toe, waren met een vaart van ruim 80 kilometer per uur over het land gesneld en hadden alles verbrand wat ze waren tegengekomen. Mensen hadden geprobeerd in auto’s het vuur voor te zijn, maar waren ingehaald en levend verbrand. Daarna was het in Australië wekenlang gaan regenen. Die had geleid tot regelrechte overstromingen. De klimaatcrisis, benadrukte hij, heeft Australië inmiddels helemaal in zijn greep. Wat andere continenten binnenkort te wachten staat, daar zit Australië middenin. Oakland, Nieuw Zeeland, werd onlangs getroffen door een tornado. Dat was nog nooit eerder gebeurd. Ook tot de Nieuw-Zeelanders was het nu doorgedrongen. Een stad als Melbourne beraadt zich nu wat te doen: de bossen opnieuw aanplanten of veiligheidszones instellen waar het vuur kan worden geweerd. Nieuwe woonwijken in een lage dichtheid bouwen is in ieder geval niet meer aan de orde. En de Australische regering bewaakt de kustzone niet langer – ze staat althans niet langer garant voor de veiligheid van degenen die er wonen. Verzekeringsmaatschappijen volgen dit voorbeeld, waardoor bewoners zich uit deze kuststreken beginnen terug te trekken. Het is daar niet langer veilig.

Hoe kan de Britse regering uitgerekend op dit moment zijn bossen verkopen? Gleeson vroeg het zich vertwijfeld af. Bossen zijn essentieel in de klimaatomslag die ons ook in Europa te wachten staat. Ierland, voegde hij er kwaad aan toe, is helemaal van god los. De Ierse regering verkoopt letterlijk alles. De Ierse en ook de Britse regering leven nog slechts in het hier en nu, ze zijn radeloos en begrijpen niet dat ze hun bevolking moeten beschermen. Planologen worden als medeschuldig aan de crisis gezien en op één hoop geveegd met de bankiers en de vastgoedhandelaren. Er is jarenlang teveel gebouwd, op de verkeerde plaatsen. Maar het ergste zijn de ingenieurs, aldus Gleeson. Zij doen net alsof hun neus bloedt en asfalteren gewoon door. Ze ontkennen de klimaatcrisis en storten asfalt alsof we allemaal door asfalt zullen worden gered. En weet je wat het ergste is? Overal in Europa eet de infrastructuurplanning de ruimtelijke ordening op. Ministeries worden samengevoegd, steeds zijn het de ingenieurs die triomferen. De situatie, aldus Gleeson, is beangstigend, nee ze is doodeng. Daarom schreef hij zijn boek, getiteld ‘Lifeboat Cities’. Ik vroeg hem of hij de titel zelf had bedacht. Nee, het was zijn uitgever geweest die had gemeend hierdoor meer exemplaren te kunnen verkopen. Wat zijn eigen titel dan wel was? ‘Let’s stop dreaming!’. Steden, zegt hij, moeten ons door de crises heenloodsen. Er is geen andere manier om samen te overleven.

Tagged with:
 

Ice Age

On 14 april 2011, in duurzaamheid, by Zef Hemel

Gelezen in The Independent van 6 april 2011:

Groot artikel afgelopen week in The Independent over klimaatverandering. De aanleiding is de recente ontdekking van een hele grote zoetwaterbel in de Arctische Zee, die ieder moment in de Atlantische Oceaan kan uitstromen. Als dit gebeurt, zal hij de temperatuur van het zeewater dusdanig beïnvloeden dat de warme golfstroom naar Europa plotsklaps veel kouder wordt. De bel ligt op dit moment voor de kust van Canada. Hij bevat 7500 kubieke kilometer gesmolten ijswater – dat is tweemaal het Victoriameer – en is afkomstig van de Noordpool. De bel is lichter dan het zoute zeewater en drijft rond, ze wordt op haar plaats gehouden door stabiele zeewinden. Mochten de windpatronen echter veranderen, dan komt ze van haar plaats en kan ze via de zuidpunt van Groenland de warme golfstroom bereiken, die vanuit het Caribisch gebied naar Noordwest- Europa stroomt. Waar komt al dat gesmolten ijswater vandaan? Ze is afkomstig van de poolkap en is het resultaat van jarenlange opwarming van de aarde door menselijke activiteit. “What we are seeing is a build-up of fresher water in the Arctic and that this build-up of liquid freshwater is bigger than we’ve seen over the instrumental records which extends over several decades. It’s difficult to say what the consequences of that may be.” De Britten slaan nu alarm; het gaat hen, eilandbewoners met een mild zeeklimaat, direct aan. In de Nederlandse pers merk ik er echter nog niets van. Maar ook ons zal de stroom, als het gebeurt, een nieuwe ijstijd bezorgen.

De wetenschappers van CLAMER – afkomstig van 17 onderzoeksinstituten in 10 Europese landen – houden een scenario van een film als The Day after Tomorrow voor onmogelijk. Een ijstijd in New York kan volgens hen niet zomaar uitbreken. “Ice ages occur on geological time-scales of tens of thousands of years. However, large regionale changes could be in store if the ocean circulation changes.” Let op die laatste toevoeging. Een begeleidend artikel stelt ook al niet gerust. Dat meldt dat het gat in de ozonlaag boven Antartica afgelopen winter nog nooit zo groot is geweest sinds de metingen in 1980 begonnen. Steve Connor levert de analyse: Nee, de hoeveelheid smeltwater is vele malen geringer dan 13.000 jaar geleden tijdens de laatste IJstijd. Ach zo! “Yet, from what the experts are telling us, there may be some cause for concern. We may be witnessing a further climatic change in the Arctic that could become unstable.” Waar zijn onze politici eigenlijk mee bezig? Met bezuinigen, maar ook met nieuw asfalt, met mainports, brainports en greenports. Over duurzaamheid hoor ik ze niet meer. Ik kan het bijna niet geloven.

Tagged with:
 

Wind

On 2 april 2009, in Geen categorie, plekken, by Zef Hemel

Gehoord van Manuela op 31 maart 2009:

Onze Zwitserse kinderoppas woont inmiddels ruim twee jaar in Amsterdam. Af en toe past ze bij ons op. In geval van nood. Eergisteren vertelde ze dat ze terug wil naar Zwitserland. Voorgoed.

Heimwee?, vroegen we. Nee, zei ze, teveel wind. "Het waait altijd bij jullie in Nederland". Ze kan er maar niet aan wennen. "Ik begrijp niet dat jullie het hier volhouden," zei ze nog eens nadrukkelijk tegen ons, alsof ze het ons wilde inpeperen.

We keken elkaar aan. Eigenlijk heeft Manuela wel gelijk. Altijd maar die harde wind. Dat suizen. Dat omver geblazen worden. Dat strakke. Dat straffe.

Wat een land.

Maar ja, Amsterdam is zo heerlijk. Zelfs bij harde, onafgebroken wind.

Tagged with:
 

A green city on a hill

On 22 november 2008, in duurzaamheid, by Zef Hemel

Gelezen in The New York Review of Books van 6 november 2008:

Met ‘a shiny green city on a hill’ bedoelt Bill McKibben in het laatste nummer van The New York Review of Books zeker niet Almere. Deze recensent van ‘Hot, Flat and Crowded’, het nieuwste boek van Thomas Friedman, gelooft trouwens helemaal niet meer dat het nog goed komt met de wereld. Hoewel hij het nieuwste boek van Friedman veel beter vindt dan diens eerdere bestseller, getiteld ‘The world is flat’, vindt hij het optimisme en het geloof in een groen Amerika dat erin geëtaleerd wordt, te laat en ongeloofwaardig. Hij verwijst naar de laatste klimaatberekeningen van eind september 2008, waaruit zou blijken dat de uitstoot van CO2 nog veel omvangrijker is dan welke voorspelling van de IPCC ook. Die berekeningen verschenen, ironisch genoeg, tegelijk met het voorlopige dieptepunt in de zich voltrekkende kredietcrisis op Wall Street, maar kregen vanwege die financiële crisis nauwelijks aandacht in de pers. Zo’n wereld wil het dus gewoon niet begrijpen. "In that world, the rising seas will be lapping at the bottom of the hill, and the city up on top will be spending most of its dwindling capital dealing with the damage."

Laat ik dit artikel nu net lezen in de trein, op weg naar de prijsuitreiking van de Delta Competition, een wedstrijd uitgeschreven door Royal Haskoning onder studenten, wereldwijd, voor het bedenken van oplossingen voor de veiligheid van delta’s. Als jurylid luisterde ik afgelopen dinsdag in de Rotterdamse Laurenskerk ademloos naar oud-minister Veerman, voorzitter van de Deltacommissie, die de dwingende strekking van het rapport van zijn commissie in vloeiend Engels uit de doeken deed. De studenten en hun plannen waren daarna vooral ontroerend. Het voorstel van de door ons aangewezen winnaars – drie Bengali studenten uit Canada – zou McKibben zeker aanspreken: drijvende vissersdorpen in de delta van Bangladesh, goed bestendig tegen het rijzende water: eenentwintigste eeuwse versie van de Ark van Noach, om het vege lijf te redden. Tot mijn niet geringe verbazing bleken de jonge winnaars ruimtevaarttechniek te studeren. Dat geeft je kennelijk het juiste perspectief:’shiny green cities on a hill’.

Tagged with: