Ongemak

On 26 februari 2009, in duurzaamheid, landschap, by Zef Hemel

Gelezen in Het Parool van 27 december 2008:

Terwijl de gezamenlijke overheden hun belangen in Nuon (dat in handen komt van het Zweeds energiebedrijf Vattenfal ) en in Essent (dat in handen komt van het Duitse RWE) verkopen, roeren de burgers zich. Zij voelen zich steeds meer vervreemd van hun energieproductie. Die vervreemding is het gevolg van de liberalisering van de energiemarkt en daarmee van het dominante marktdenken van de afgelopen decennia. Niets aan te doen. Dat hebben die burgers indertijd zelf gewild. Maar vallen diezelfde burgers nu in handen van bedrijven die hun kernenergie of vervuilende bruinkoolenergie willen leveren? Juist nu Al Gore zijn alarmerende boodschap tot in ieders huiskamer heeft gebracht? Wat een ongemak. Burgers zijn verworden tot consumenten. Ze hebben hun greep op de energiemarkt totaal verloren. Wat te doen?

Sommigen leggen zich er echter niet bij neer. Zoals Marcel Gort, ontwerper, en Anrik Engelhard, tropenarts, beide inwoners van Amsterdam-Noord. Zij willen dat windmolens tenminste 20 procent van de energie van Amsterdam-Noord gaan leveren. Het gaat om 8.000 huishoudens. Windenergie in Noord, zeggen ze, is een haalbare kaart. Twee locaties zijn geschikt voor zeven of acht windmolens: langs de Ring-Noord tussen de Zeeburgertunnel en de afslag Volendam (11) en bij de Noorder IJplas, in de buurt van de Coentunnel (5). Ze hebben een cooperatieve vereniging opgericht, Onze Energie. Burgers kunnen daarvan lid worden. Zo krijgen ze weer greep op hun energievoorziening. "Want stroom is een eerste levensbehoefte." Gort en Engelhard hebben haast, want Al Gore heeft ze voorgehouden dat in 2015 de CO2-uitstoot op zijn hoogtepunt zal zijn en daarna snel omlaag zal moeten. "In 2050 mag de uitstoot niet meer zijn dan tachtig procent van de uitstoot in 1990, willen we onder de grens blijven van twee procent wereldwijde opwarming."

Zeven of acht molens dus. Nu is de tijd aangebroken van procedures en overleg. Gort heeft er zijn handen vol aan. "De procedures voor vergunningen kunnen nog zes tot acht jaar duren." Aha, ik voel hem aankomen. Maar los daarvan, wat gaan we doen? En kan het een beetje sneller? En wat vinden we van het principe dat elke burger eigenaar van zijn eigen energievoorziening moet zijn? Want dat is kennelijk de nieuwe behoefte (met dank aan Al Gore). Gort: "Een vader fietst dan met zijn zoontje de stad uit en zegt: kijk daar, van die molen krijgen wij stroom, en die is van papa."

Wat een heerlijk beeld: de stad uit fietsen. Vader en zoon. En dan het oer-Hollandse landschap. Met die reusachtige windmolen aan de rand van de stad.

Tagged with:
 

Oscar voor een metropool

On 24 februari 2009, in film, by Zef Hemel

Gelezen in NRC Handelsblad van 16 januari 2009:

Afgelopen nacht sleepte de film Slumdog Millionaire liefst acht Oscars in de wacht. Regisseur Danny Boyle was blij. Ik ook. Want de filmprijzen zijn uiteindelijk, dit keer, nou eens niet voor de sterretjes, maar voor een metropool: Mumbai. Niet dat ik dat verzin. Coen van Zwol citeert Boyle ten tijde van het Rotterdamse filmfestival in NRC Handelsblad, wanneer deze zegt dat Mumbai de echte ster van Slumdog Millionaire is. ‘Een stad van extreem geweld, zoals bij de recente aanslagen van moslimterroristen op het Taj Mahal Palace en het Chhatrapati Shivaji-station, waar de romantische scenes werden opgenomen. Maar ook Bollywood, de hoofdstad van de Hindifilm, en een metropool in de greep van onstuimige groei.” Boyle bewondert de metropool. Hij bewondert vooral de ongelooflijke energie. Een groot deel van de film speelt zich af in de sloppenwijken. "De sloppen: je verwacht abjecte armoede en wordt daarin niet teleurgesteld. Schokkend, iedereen schijt gewoon in de goot. Geen toiletten, een paar uur warm water per dag, stroom die overal met bossen kabels wordt gestolen. Maar het is ook een bruisende gemeenschap vol levenslust, iedereen handelt wel in iets. Je verveelt je nooit, al is er niets te doen."

Natuurlijk ziet hij de armoede, maar met een analytische blik, zegt hij, kom je niet ver. "Mumbai is een kapitalistische stad, zakendoen is er even belangrijk als dansen, en dat wil wat zeggen." En, voegt hij daaraan toe, het is een stad van dromen. "Dat zie je alleen als je openstaat voor de realiteit".

Mooie woordspeling.

Tagged with:
 

Amsterdamse export

On 24 februari 2009, in economie, by Zef Hemel

Gelezen in Het Parool van 27 december 2008:

Hoe werkt de Amsterdamse economie? Neem Yalcin Cihangir, ondernemer. Twaalf jaar geleden kwam deze Turk als vrachtwagenchauffeur naar Amsterdam, waar zijn vader al sinds de jaren zestig de kost verdiende. Hij bleef. Als bordenwasser. Totdat bleek dat hij handig was met fietsen. In 2003 richtte hij samen met Dave Deutsch de Fietsfabriek op. Na een bijna-faillissement in het eerste jaar begon zijn zaak te lopen. Hij verkoopt bakfietsen. Hij heeft er nu al zo’n 10.000 verkocht. Inmiddels heeft hij acht filialen in Amsterdam en een fabriek in de Eerste Jacob van Campenstraat in De Pijp waar zijn mensen de fietsen in elkaar zetten. Die straat heeft nu al de bijnaam ”’Fietsfabriekstraat”, want Yalcin heeft er zeven panden in bezit: een showroom, werkplaatsen, kantoren, een reparatiezaak en een kledingzaak. "We hebben drie-, vierduizend bakfietsen in Amsterdam verkocht en veel kopers hebben hun tweede auto daarom weggedaan," zegt hij. "Het verkeer in Amsterdam is rustiger geworden. Dat komt ook door ons. Denk ik, hoor."

De overige omzet behaalt de Fietsfabriek tegenwoordig in de rest van Nederland en in het buitenland. Want de bakfietsen zijn een exportproduct geworden. De Fietsfabriek heeft inmiddels negen filialen buiten Amsterdam geopend en verder is de oer-Amsterdamse bakfiets te koop in Parijs, Berlijn, Kopenhagen, Ankara, Chicago, Toronto, Seattle en Tokio. Ik zag ze deze winter ook al op Terschelling. In de verhuur.

Ziedaar opnieuw een voorbeeld van lokale importvervanging, lokale innovatie, hard werken, lokaal succes, gevolgd door export. Zo wordt welvaart gecreeerd. Vanuit steden. Jammer dat die macro-economen dat niet zien. Die pompen liever miljarden in …. ja, in wat?

Tagged with:
 

Goed nieuws

On 23 februari 2009, in demografie, by Zef Hemel

Gelezen in Het Parool van 23 januari 2009:

Afgelopen week was er een journalist van Elsevier bij mij over de vloer. Een aardige man. Het was, zoals hij zei, een orienterend gesprek. Hij wil het komende jaar gaan schrijven over ruimtelijke ordening. We kwamen te spreken over Amsterdam. "Hoeveel groeit Amsterdam nou eigenlijk?", wilde hij weten. Hij keek sceptisch. Ik zei: 5.000 inwoners per jaar. De hele Amsterdamse regio 14.000 per jaar. Dat vond hij niet indrukwekkend. Ik probeerde hem nog te zeggen dat je zo”n cijfer moet relateren aan de rest van Nederland en dat trouwens groei niet het streven is, maar dat was tevergeefs. Sommige mensen willen nu eenmaal stevig groeien.

Nu lees ik in Het Parool dat in 2008 de stad gegroeid is met liefst 9.000 inwoners. Dat is twee keer zo veel als in 2007. Dat is wel indrukwekkend, vooral ook omdat het allemaal gezinnen zijn. En ook dit: "Dat het aantal inwoners vorig jaar voor het derde jaar op rij groeide, kwam ook doordat minder niet-westerse allochtonen de stad verlieten. Gezinnen die eerder waren vertrokken, bijvoorbeeld naar Almere, kwamen ook terug."

Amsterdam telt nu, binnen haar gemeentegrenzen, 758.198 inwoners.

Is dit goed nieuws? Ja dit is zeker goed nieuws. Niet omdat Amsterdam zo nodig moet groeien, maar omdat gezinnen kiezen voor de grote stad en dat ze zelfs terugkeren. Het signaal is goed. Een lichtpuntje in deze tijd. Jammer alleen dat Jeroen Slot van de Dienst Onderzoek en Statistiek in hetzelfde artikel meedeelt dat 2008 het laatste jaar zal zijn met groei. Dit jaar – 2009 – geen groei. De optimist. Ik zou zeggen: als het maar geen krimp wordt.

Tagged with:
 

Werk aan de winkel

On 21 februari 2009, in internationaal, by Zef Hemel

Gelezen op Citistates.com op 21 februari 2009:

Mark Muro van het Brookings Instituut maakt zich zorgen over de verdeling van de 787 miljard dollar die de regering-Obama gaat investeren om daarmee de dramatische gevolgen van de kredietcrisis voor de Amerikaanse economie te bestrijden. Dat immense bedrag gaat niet naar de metropoolregio’s, maar naar de staten. Die zullen uiteindelijk over de besteding van de investeringspakketten gaan beslissen. Het Amerikaanse Congres was namelijk bang dat als de steden het geld rechtstreeks zouden krijgen, een eindeloos gedoe zou ontstaan. Ongecontroleerd en richtingloos, was hun angst. Maar, aldus Muro, het valt nu te betwijfelen dat het geld terechtkomt waar het het grootste economische effect zal hebben, namelijk in de grote steden. Die nemen immers veruit het grootste deel van het Bruto Binnenlands Product voor hun rekening.

Muro ziet echter een lichtpuntje. De grote steden steken op dit moment de koppen bij elkaar en maken zich sterk voor een gecoordineerde actie richting de staten. Hij schrijft: "OK, you’ve heard the litany–that stimulus flows will be too disconnected, frittered away. But what if the prevailing wisdom is wrong? What if 20 years of emerging metropolitan consciousness and capacity in Sacramento and Denver and Kansas City and Chicago and Charlotte mean that the package evokes surprising successes on the part of savvy region-minded leaders? What if they’re able to pull this sprawling shower of separate funding flows together into cohesive recovery and infrastructure packages that truly lift the metropolitan hubs?"

Kortom, er is werk aan de winkel voor de grote steden in Amerika. Dit is een testcase. De griote vraag is of de stedelijke regio’s intern voldoende cohesie vertonen voor een dergelijke gecoördineerde actie. En of de staten inzien dat het de steden zijn die welvaart creëren. We zullen zien.

Tagged with:
 

Naderend dieptepunt

On 15 februari 2009, in economie, by Zef Hemel

Gelezen in de Volkskrant van 14 februari 2009:

Eindelijk iemand die de volle omvang van de huidige economische crisis begrijpt. Eric Mecking, werkzaam als informatiespecialist. Hij heeft Kondratieff gelezen. Er wacht ons een heuse depressie, vergelijkbaar met die in de jaren ‘30, meldt hij in de Volkskrant. Van de desinflatie duiken we binnenkort in de deflatie. Alles zal morgen goedkoper worden. Dan stellen we onze aankopen uit. Zoiets. "Het is daarom zinnig komende jaren wat minder te vertrouwen op het oordeel van politici en economen en wat meer op dat van historici."

Want wat beweerde de Marxist Kondratieff ook alweer? Elke vijfenvijftig jaar doet zich een majeure crisis voor in het kapitalistische systeem. Dit heeft te maken met het ten einde lopen van de doorontwikkeling van een bepaalde set technologieen. De eerste cyclus eindigde in 1842. De tweede – die van stoom en staal – liep tot 1897. De derde – die van elektriciteit, chemie en motoren – liep van 1898 tot 1952. De vierde cyclus – die van ICT – loopt van 1952 tot ….. 2008! Telkens volgden oorlogen op zo’n eindpunt: de Parijse revolte, gevolgd door de Frans-Duitse oorlog, de Russische revolutie gevolgd door de Eerste Wereldoorlog, de crash op Wall Street, gevolgd door de Tweede Wereldoorlog. Dat laatste meldt Mecking overigens niet.

In deze verwarrende overgangstijd zullen we meemaken dat een nieuwe set technologieen het licht gaat zien. De historische ervaring leert dat dat in steden gebeurt. In grote steden.

Ik ga snel door met het lezen van de biografie van John Manyard Keynes. Ik ben al aanbeland in 1937. Dan krijgt de Britse econoom van de politicus Chamberlain de opdracht een oorlogseconomie voor het Verenigd Koninkrijk voor te bereiden. Tsja…

Tagged with:
 

Slonzige chic

On 14 februari 2009, in economie, by Zef Hemel

Gelezen in Het Parool van 3 februari 2009:

Hoe werkt de Amsterdamse economie? Opnieuw een voorbeeld. Geoffrey Lillimon, 27 jaar oud, is creatief directeur van vormgevingsbureau Champagne Valentine in Amsterdam. Hij is Amerikaan. Hij komt uit Denver en heeft daarna in Boston, Montreal en New York gewoond. Een paar jaar geleden werd hij door een reclamebureau naar Amsterdam gehaald. Sinds kort heeft hij, samen met een vriend die ook naar dat reclamebureau was gehaald, een eigen bedrijfje in Amsterdam: Champagne Valentine. Het bedrijfje maakt animaties en grafisch werk voor bedrijven als VH1, Napster, Comedy Central en Diesel. "Momenteel zijn we bezig om klanten in de modesector te werven, want er gebeurt van alles op dat gebied in Amsterdam."

Op de vraag wat Geoffrey van Amsterdam vindt, antwoord de jonge ondernemer: "Ik vind het leuk. De stad is erg klein, maar dat is eigenlijk wel aangenaam. Wonen in Amsterdam – ik woon in een van de negen straatjes – is zoiets als wonen in de leukste buurt van een heel grote stad. Alles is hier binnen handbereik."

Kan het ongerijmder? Amsterdam als een erg kleine stad, maar die op sommige plekken voelt als een metropool. Zoiets.

En wat mankeert er volgens deze jonge ondernemer aan Amsterdam? De detailhandel is niet goed! Vooral de kledingzaken! Geoffrey kleedt zich als een dakloze in Parijs in de jaren ‘20. Zelf noemt hij het ’slonzige chic’. Dat houdt in: een trainingsbroek, een vest, een jack, gestipte sokken van kasjmier, schoenen met een tweedehandslook, een horloge, een ketting, een sjaal en een bril. Hij mixt alles door elkaar. Maar de bril is van Ralph Lauren, het horloge een Tokio Flash, de sokken komen uit New York, de schoenen uit Italie, het vest uit Denemarken, het jack uit Londen. Alleen de trainingsbroek is van het label LEW, dat van twee jonge, Amsterdamse ontwerpers is. "Amsterdam is moeilijk als het om originele kleding gaat: de paar goede winkels die er zijn, vind ik vreselijk duur."

Tagged with:
 

Taxi Sisters

On 14 februari 2009, in economie, by Zef Hemel

Gelezen in De Volkskrant van 31 januari 2009:

In Dakar, de hoofdstad van Senegal, rijden tegenwoordig vrouwelijke taxichaffeurs. Hun bedrijf heet ‘Taxi Sisters’. Op dit moment zijn ze met z’n vijftienen. Vijf vrouwen werken samen met de importeur van Espace Auto, de anderen reageerden afgelopen zomer op een advertentie van de overheid. Hun taxi’s voeren de kleur geel, het logo van Taxi Sisters staat met vette rode letters op de neus. Over enige tijd moeten er honderden vrouwen rondrijden in kanariegele taxi’s in de straten van de Senegalese hoofdstad. In dit land dat voor 94% moslim is, is dat hoogst bijzonder. En het is direct al een groot succes. "Hoewel de spreekwoordelijke vrouw achter het stuur niets nieuws is voor Senegal, moest Dakar eind 2007 wel even wennen aan de verschijning van Taxi Sisters in het stadsverkeer,” aldusde Volkskrant. De seculiere overheid – het Ministerie van Vrouwenzaken – van Senegal stimuleert Taxi Sisters vanwege het emancipatoire effect. Want het is niet zo dat de vrouwelijke chauffeurs tot de allerarmsten behoren. Integendeel, ze zijn goed opgeleid. Maar in een land waar polygamie schering en inslag is en vrouwen de hele familie van de echtgenoot moeten onderhouden, zijn extra inkomsten buitengewoon welkom.

Dakar, een stad in Senegal met meer dan twee miljoen inwoners. Alweer een voorbeeld van innovatie, bedacht in een grote stad. In Afrika nog wel.

Tagged with:
 

Verschuivend zwaartepunt

On 14 februari 2009, in economie, by Zef Hemel

Gelezen in Het Parool van 28 januari 2009:

Het Amerikaanse advocatenkantoor Simmons & Simmons verplaatst al haar Nederlandse activiteiten naar Amsterdam. Dat stond te lezen in Het Parool. Zo ontstaat, aldus de krant, een nieuwe, belangrijke vestiging aan de Zuidas, bestaande uit honderd advocaten, notarissen en fiscalisten. Het advocatenkantoor werkt voor grote bedrijven, overheden en financiele instellingen en adviseert over grote deals. "En die spelen zich vooral af in Amsterdam." Simmons & Simmons begon zijn activiteiten in Nederland in Rotterdam. In 2006 werd er een bijkantoor geopend in Amsterdam. Dat neemt nu alle activiteiten over. "De Rotterdamse haven was belangrijk voor ons, maar de grote zaken waar wij recent bij betrokken zijn speelden zich af in Amsterdam: de overname van Corporate Express, de investering van Apax in uitgever PCM en zelfs de onderhandelingen over de overname van energieconcern Essent door het Duitse RWE, waarbij wij optraden voor provincies en gemeenten." Dit verschuiven van het zwaartepunt van de activiteiten naar de hoofdstad, aldus topman Jean-Pierre van Leeuwe, komt overigens deels doordat veel clienten naar Amsterdam verhuizen. En verder heeft de samentrekking aan de Zuidas te maken met het vinden van personeel. "Het juridisch toptalent ziet Amsterdam meer en meer als zijn toekomstige werkomgeving." aldus Van Leeuwe.

Het bericht maakt duidelijk dat het bij de Zuidas om meer gaat dan ‘kannibalisering’ alleen. Het zwaartepunt van de economie verschuift en talent wil wonen en werken in Amsterdam. We hebben hier te maken met ‘middelpunt zoekende krachten’. Er ontstaat in Nederland een metropool. Niet omdat planologen dat willen, maar omdat de economie dat dicteert. En voor alle duidelijkheid: de economie wordt niet door economen gemaakt. Dus zelfs economen kunnen de verschuiving niet keren.

Tagged with:
 

Vijf pijlers

On 11 februari 2009, in geschiedenis, by Zef Hemel

Gelezen in ‘Dark Age Ahead’ (2005) van Jane Jacobs:

Vlak voor haar dood las de Amerikaanse publiciste Jane Jacobs het nieuwste boek van de geograaf Jared Diamond, getiteld ‘Collapse’ (2005). De ondertitel van dat boek luidde ‘How societies choose to Fail or Succeed.’ Ik heb er eerder over geschreven op mijn blog.

Dat was sterk, moet ze hebben gedacht. Zelf was ze juist bezig met hetzelfde onderwerp: over beschavingen die teloor gaan. Sterker, ze legde op dat moment juist de laatste hand aan haar nieuwste, tevens laatste boek, getiteld ‘Dark Age Ahead’, dat zou gaan over hoe de Westerse samenleving – lees: de Noord-Amerikaanse – hard bezig is om haar eigen ondergang te ”organiseren’. Ze had daartoe ‘vijf pijlers’ waarop een samenleving rust, beschreven. Alle vijf, meende ze, waren aan het corroderen: 1. gemeenschap en gezinsleven, 2. hoger onderwijs, 3. de beoefening van natuurwetenschap en technologie, 4. belastingheffing en de publieke sector, 5. het vrije beschikkingsrecht van professionals. Zoals wel vaker in de geschiedenis van de mensheid duiden deze ontwikkelingen volgens Jacobs op de komst van een ‘Dark Age’. Zo’n donkere tijd werd en wordt gekenmerkt door massaal geheugenverlies. Jazeker, samenlevingen zijn in staat om collectief te vergeten en langzaam weg te zakken in vergetelheid. Kortom, een sombere boodschap van de oude dame en een regelrechte aanval op het dominante neoliberale gedachtegoed in het Westen.

Diamond, in feite, had dezelfde boodschap. Geen wonder dat Jacobs haar inleidende hoofdstuk op het laatste moment nog aanpaste. In ‘The Hazard’ zingt ze de lof van Diamonds diepgravende historische analyse.

Het enige, aldus Jacobs, wat buiten haar praktische voorstellen voor verbetering licht kan verschaffen in de duisternis, is het geluk dat een beschaving overkomt wanneer een andere beschaving haar redt door immigratie. Nieuwkomers brengen kennis, inzichten, elan, geheugen, die een wegzakkende samenleving goed kan gebruiken. Zou het Verenigd Koninkrijk Geert Wilders dan toch maar moeten toelaten?

Tagged with: